Privédetective of onderzoeksbureau via advocaten: het verschil

Het beroep van privédetective is in België geregeld in de wet van 19 juli 1991. Een detective heeft een vergunning van de FOD Binnenlandse Zaken nodig en mag in opdracht van een cliënt informatie verzamelen over personen: observeren, schaduwen, getuigen horen, openbare bronnen raadplegen. De wet legt strikte grenzen op: geen onderzoek naar politieke of religieuze overtuiging, gezondheid of seksuele geaardheid, geen inbreuk op de woning, en een verplichte rapportage aan de opdrachtgever.

Twee beperkingen zijn voor OCMW’s en woonmaatschappijen beslissend. De Belgische vergunning geldt in België; in het buitenland heeft een Belgische detective geen bevoegdheid en geen toegang tot registers. En observatie is een zware inmenging in het privéleven, die bij een publieke opdrachtgever snel disproportioneel wordt geacht als een lichter middel bestaat.

Bureaubuitenland België is geen privédetective en observeert niemand. Wij beantwoorden één vraag: staat er in het land van onderzoek onroerend goed op naam van de betrokkene, en zo ja, wat precies? Dat doen wij door de eigendomsregisters van dat land te laten raadplegen door een advocaat die daar is ingeschreven en bevoegd is, volgens het recht van dat land.

Het resultaat is een registergegeven: een uittreksel met datum, perceel, eigenaar, verkrijgingswijze en mede-eigenaren, zo nodig met de onderliggende akten, een beëdigde vertaling en een waardebepaling door een lokale taxateur. Wij onderzoeken niet het gedrag, de contacten of het verblijf van de betrokkene. Hoe dat stap voor stap gaat, leest u bij onze werkwijze. Lees ook meer over Bureaubuitenland België.

De twee routes verschillen in wat ze opleveren voor de rechter.

Een observatierapport beschrijft wat een detective heeft gezien: een persoon die een woning binnengaat, een auto voor een deur. Dat zegt niets over eigendom. De betrokkene kan er logeren, huren of bij familie zijn. Bovendien is observatie in het buitenland door een Belgische detective niet toegestaan en zou een rapport daarover zelf onrechtmatig zijn.

Een registeruittreksel beschrijft wie volgens het officiële register eigenaar is. Dat is precies het feit dat voor de eigendomsvoorwaarde en de vermogenstoets telt. In concrete zaken, zoals Hamme (2019), Antwerpen (2020, in beroep) en de zaak Woonhaven, heeft de Belgische rechter deze onderzoeksbevindingen meegewogen en de verweren op privacy en antidiscriminatie verworpen; zie wat de Belgische rechter zegt. Iedere uitspraak heeft betrekking op een specifiek dossier en biedt geen garantie voor de uitkomst van een andere zaak. Omdat het onderzoek beperkt blijft tot eigendom op naam, is het ook het minst ingrijpende middel: dat is wat de AVG en de rechter van een publieke opdrachtgever vragen.

Voor een OCMW of woonmaatschappij is elk onderzoek naar een persoon een verwerking van persoonsgegevens. De AVG vraagt dan een grondslag, een duidelijk doel en niet meer gegevens dan nodig. Observatie door een detective levert veel gegevens op over het dagelijks leven van de betrokkene en van derden, zoals gezinsleden en bezoekers; dat staat op gespannen voet met dataminimalisatie. Registeronderzoek levert één gegeven op dat precies bij het doel past: de eigendomstoestand.

Bij Bureaubuitenland bent u verwerkingsverantwoordelijke en zijn wij verwerker. Wij sluiten met elke opdrachtgever een verwerkersovereenkomst, ontvangen dossiergegevens uitsluitend via een beveiligd kanaal en geven aan onze advocaat in het onderzoeksland alleen door wat voor de raadpleging nodig is: naam, geboortedatum en de regio. Wij verwerken geen bijzondere categorieën van gegevens, zoals gezondheid of overtuiging. Meer hierover leest u in onze privacyverklaring.

Observatie wordt per uur betaald en levert pas iets op na dagen of weken, zonder zekerheid. Registeronderzoek is afgebakend. Bij Bureaubuitenland is de precheck doorgaans binnen 1 tot 2 weken klaar; een onderzoek ten gronde duurt doorgaans 2 tot 4 weken en wordt vooraf per dossier geraamd. Voor onderzoek binnen de Vlaamse raamovereenkomst krijgen woonmaatschappijen de kosten geheel of grotendeels terug; voor observatie bestaat zo’n regeling niet.

De keuze volgt uit de vraag die u beantwoord wilt zien.

• Woont de betrokkene werkelijk op het opgegeven adres, of woont hij samen? Dat is een domicilievraag. Die beantwoordt u in België, met huisbezoeken, verbruiksgegevens en de wijkagent; in uitzonderlijke gevallen met een vergunde detective. Zie domiciliefraude versus eigendomsfraude.
• Bezit de betrokkene onroerend goed in het buitenland? Dat is een eigendomsvraag. Die beantwoordt u met registeronderzoek via lokale advocaten, nooit met observatie.
• Beide? Dan combineert u een domicilieonderzoek in België met een eigendomsonderzoek in het buitenland. De afwezigheid uit het domicilieonderzoek is vaak het concrete vermoeden dat het eigendomsonderzoek rechtvaardigt.

Bij twijfel helpt een precheck om te beslissen: doorgaans binnen 1 tot 2 weken heeft u een eerste beeld van wat er op naam staat en of verder onderzoek zinvol is.

Bronnen: wet van 19 juli 1991 tot regeling van het beroep van privédetective, zie FOD Binnenlandse Zaken, Veiligheid en Preventie; VRT NWS, 18 juni 2019.